SOĞUK ALGINLIĞI ve GRİP NASIL BULAŞIR, BU HASTALIKLARDAN NASIL KORUNULUR, GRİP AŞISI NEDİR, KİMLERE YAPILIR?

Soğuk algınlığı ve grip kişiden kişiye direk temas veya solunum yolu salgıları(öksürük, hapşırık vs) bulaşmış maddelere temasla ve damlacık yoluyla bulaşır. Bir anlamda hasta kişilerin bulunduğu ortamlarda, hapşırma ve öksürme yoluyla ve virüs bulaşmış ellerle temas (örn. tokalaşma, öpüşme) sonrasında kolaylıkla bulaşır. Virüs bulaşmış olan ortak eşyaların kullanımı da(havlu, cep telefonu vb) hastalığın yayılmasını sağlayan diğer faktörlerdendir. Virüsler bulaştığı eller iyice yıkanmadan ağız veya buruna temas ederse bulaş gerçekleşir. Hasta bireyle yakın mesafeden konuşma ve kapalı ortamda birlikte bulunma da hastalıkların bulaşmasına neden olmaktadır. Şikayetler temastan 1-3 gün sonra ortaya çıkar. Hastalık, belirtiler başlamadan 1 gün öncesinden şikayetlerin bulunduğu süre boyunca(yaklaşık 7 gün)  bulaşıcıdır. Özellikle grip, tüm dünyada ve insanların toplu yaşadıkları yerlerde büyük salgınlar yapabilen bir hastalıktır(domuz gribi gibi). Nezle bu düzeyde salgınlar yapmamaktadır.

Soğuk algınlığı ve gripten nasıl korunabiliriz?

            Soğuk algınlığı ve gripten korunmak için bireysel olarak alınacak önlemler arasında hasta kişilerle aynı kapalı ortamlarda bulunmaktan kaçınmak, diğer şahıslarla ortak kişisel eşyalar kullanmamak(havlu, cep telefonu gibi), öpüşmekten ve tokalaşmaktan kaçınmak, gerektiğinde maske kullanmak ve el hijyenine dikkat etmek sayılabilir. Peki hastalanınca hastalığın başkalarına bulaşmaması için neler yapılmalı? Soğuk algınlığı ve grip solunum yolu ile bulaşması nedeni ile hasta kişilerin sağlıklı insanlarla kapalı ortamlarda bir arada olması hastalıklara neden olan virüslerin etrafa yayılmasını kolaylaştırır. Bu nedenle hastaların belirtiler ve şikayetleri olduğu dönemde iş veya okula gitmeleri uygun değildir. Büyük salgınlar sırasında hastaların kapalı ortamlarda sağlıklı insanlarla bir arada bulunduğu okul ve kışla gibi yerlerin geçici sürelerle kapatılması gerekebilir. Bu saydığımız genel önlemlerin dışında gripten korunmak için aşı ile korunma ve ilaç ile korunma mevcuttur.

Grip aşısı nedir? Koruyuculuğu nasıldır?

            Grip aşısı, her yıl bir yıl önceki en sık enfeksiyon yapan grip etkenlerinden oluşan inaktif yani canlı virüs içermeyen bir aşıdır. Bu aşı güncel grip mevsimi için Dünya Sağlık Örgütü tarafından belirlenerek her yıl farklı şekilde hazırlanmaktadır. Aşı bir önceki yılki en sık görülen 3 virüs tipine göre hazırlanır. Grip aşısı, özellikle hastalığa yakalanma ve sonrasında oluşabilecek hastalıklar yönünden risk taşıyan 'Yüksek Risk Grubu' olarak tanımlanan kişilere faydalıdır. Aşı erişkinlerde yıllık olarak sonbahar aylarında tek doz olarak uygulanır ve uygulandıktan 1-2 hafta sonra koruyuculuğu başlar ve 6-12 ay süre ile koruyuculuğu devam eder. 9 yaş altındaki çocuklarda ise 1 ay ara ile iki doz şeklinde yapılır. Ülkemizde grip kasım-nisan aylarında sık görüldüğünden ekim ayında aşının uygulanmasında yarar vardır. Aşı ile koruyuculuk, sağlıklı kişilerde %80'lere varmaktadır; yaş ilerledikçe koruyuculuk %50-60'lara inmekle birlikte, hastalığa yakalanan kişilerde hastalığın hafif geçirilmesini sağlamaktadır. Aşı uygulaması, erişkinlerde omuz kası içine veya cilt altına, 2 yaşın altındaki çocuklarda uyluğun ön-yan kısmına bir sağlık görevlisi tarafından yapılmalıdır. Her sene aşı içeriği değiştiğinden kişi o sene üretilen aşı ile aşılanmalıdır. Grip aşısı ateşli bir hastalığı veya akut bir enfeksiyon tablosunda olan hastalara yapılmamalıdır. Yumurtaya, tavuk proteinlerine, neomisine, formaldehite ve oktoksinole alerjisi olanlara da yapılması sakıncalıdır. Gebelerde gebeliğin ilk 3 ayında yapılmamalıdır.

Grip aşısı kimlere yapılmalıdır?

            Grip aşısı aslında gripe yakalanma olasılığını azaltmak istediği için doktora başvuran herkese yapılabilir. Bununla birlikte ‘yüksek risk grubu’ olarak tanımlanan aşağıda yazan kişilere uygulanması gerekmektedir: